Ngày Đại dương Thế giới diễn ra vào ngày 8/6 hằng năm, được Liên hợp quốc công nhận chính thức từ năm 2008. Đây là sự kiện toàn cầu nhằm tôn vinh đại dương, nâng cao nhận thức về vai trò của biển cả đối với sự sống và kêu gọi hành động bảo vệ hệ sinh thái biển. Chủ đề của Ngày Đại dương Thế giới năm 2026 là “Các khu bảo tồn biển vững mạnh cho hành tinh xanh của chúng ta”. Chủ đề này nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của các khu bảo tồn biển và hệ sinh thái biển trong việc duy trì đa dạng sinh học và sự cân bằng tự nhiên.
Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam (Viet Nam seas and islands week) được Chính phủ quy định trong Nghị định số 25/2009/NĐ-CP ngày 06/3/2009 và được tổ chức từ ngày 01 đến ngày 08 tháng 6 hằng năm, để hưởng ứng ngày Môi trường thế giới (05/6) và Ngày đại dương thế giới (08/6); Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam hàng năm là dịp để Việt Nam khẳng định tiềm lực lớn về kinh tế biển; thể hiện ý chí quyết tâm phát triển toàn diện ngành nghề biển, bảo vệ tài nguyên và môi trường vùng biển, đảo bền vững và bảo vệ vững chắc chủ quyền quốc gia trên biển. Hưởng ứng Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt Nam là dịp để tuyên truyền, vận động mọi người dân nâng cao ý thức bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên, bảo tồn và phát huy giá trị của tài nguyên và môi trường biển, đảo; lòng tự hào, ý thức dân tộc đối với chủ quyền vùng biển của tổ quốc, góp phần giữ vững ổn định và phát triển đất nước.
Biển, đảo và đại dương đóng một vai trò cực kỳ quan trọng và có tầm ảnh hưởng to lớn đến nhiều khía cạnh của cuộc sống con người, bao gồm kinh tế, chính trị, môi trường và văn hóa. Biển, đảo và đại dương chiếm khoảng 71% bề mặt Trái Đất. Các vùng biển và đảo phân bố rộng khắp các đại dương như Thái Bình Dương, Đại Tây Dương, Ấn Độ Dương, Nam Băng Dương và Bắc Băng Dương, đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối các châu lục và quốc gia.
Về mặt kinh tế, biển cung cấp nguồn lợi hải sản phong phú, dầu khí, khoáng sản và nhiều nguồn tài nguyên khác. Ngành công nghiệp khai thác và chế biến hải sản, dầu khí và các khoáng sản biển đóng góp lớn vào GDP của nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Đặc biệt, Việt Nam sở hữu bờ biển dài hơn 3.260 km và hàng nghìn hòn đảo lớn nhỏ, bao gồm hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc gia. Đại dương cũng là tuyến đường giao thương quốc tế chính, với phần lớn hàng hóa toàn cầu được vận chuyển qua đường biển, giúp kết nối các quốc gia và thúc đẩy phát triển kinh tế. Ngoài ra, du lịch biển đảo với các bãi biển và đảo hấp dẫn thu hút hàng triệu du khách mỗi năm, góp phần phát triển ngành du lịch và tạo việc làm cho người dân địa phương.
Trên phương diện chính trị và an ninh, các vùng biển và đảo là phần không thể tách rời của lãnh thổ quốc gia, có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ. An ninh hàng hải cũng là yếu tố then chốt, bởi biển và đại dương là nơi diễn ra nhiều hoạt động hàng hải quan trọng. Việc kiểm soát và bảo vệ các tuyến đường biển, ngăn chặn các hoạt động tội phạm như buôn lậu, cướp biển và các mối đe dọa an ninh khác là nhiệm vụ quan trọng của các quốc gia.
Về môi trường, biển và đại dương là nơi sinh sống của hàng triệu loài sinh vật, đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng sinh thái và đa dạng sinh học. Đại dương cũng có vai trò điều hòa khí hậu toàn cầu, hấp thụ lượng lớn CO2 và điều chỉnh nhiệt độ khí quyển thông qua các dòng hải lưu. Những yếu tố này không chỉ góp phần bảo vệ môi trường mà còn đảm bảo sự sống còn của nhiều loài sinh vật trên Trái Đất.
Về văn hóa và lịch sử, nhiều cộng đồng ven biển có lịch sử lâu đời và nền văn hóa phong phú gắn liền với biển và đảo. Những di sản văn hóa biển đảo không chỉ đóng góp vào bản sắc văn hóa của các dân tộc mà còn là nguồn tài nguyên quý giá cho nghiên cứu khoa học. Biển và đại dương cung cấp nhiều thông tin quý báu về lịch sử Trái Đất, các quá trình địa chất và sinh học, góp phần vào sự phát triển của tri thức nhân loại.
Chính vì thế, biển, đảo và đại dương có vị trí và vai trò không thể thay thế trong sự phát triển toàn diện của con người và hành tinh. Việc bảo vệ và khai thác bền vững các tài nguyên biển là nhiệm vụ cấp bách và quan trọng đối với mỗi quốc gia trên toàn cầu.
Việt Nam là quốc gia ven biển, có bờ biển dài trên 3.260 km trải dài từ Bắc xuống Nam, với gần 3000 hòn đảo lớn nhỏ và 2 quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Trong 63 tỉnh, thành phố của cả nước thì 28 tỉnh, thành phố có biển và gần một nửa dân số sinh sống tại các tỉnh, thành ven biển. Trong lịch sử hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước của dân tộc, biển đảo luôn gắn với quá trình xây dựng và phát triển của đất nước và con người Việt Nam, đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an ninh quốc phòng.
Thách Thức Năm 2026: Khi Biển Cần Được Chữa Lành
Bước sang năm 2026, chúng ta càng cảm nhận rõ rệt hơn những áp lực cực đoan mà đại dương đang phải gánh chịu dưới tác động của con người. Biến đổi khí hậu toàn cầu, hiện tượng nước biển dâng, ô nhiễm "trắng" từ rác thải nhựa và các hoạt động đánh bắt tận diệt đang đẩy nhiều loài sinh vật biển vào nạn diệt vong, làm suy thoái nghiêm trọng các vùng rạn san hô – nơi được mệnh danh là những cánh rừng nhiệt đới dưới đáy biển.
Bảo vệ biển và hải đảo không còn là câu chuyện xa xôi của ngày mai, mà là hành động sống còn ngay trong hiện tại. Một đại dương khỏe mạnh chính là nền tảng vững chắc cho một nền kinh tế biển bền vững.
Hành Động Xanh Cho Biển Đảo Quê Hương
Bảo vệ biển cả không nhất thiết phải bằng những công trình vĩ đại, hành trình này bắt đầu từ chính những thay đổi trong nhận thức và hành động nhỏ bé hằng ngày của chúng ta:
Lan tỏa lòng tự hào và ý thức chủ quyền: Chủ động tìm hiểu, giữ gìn và tuyên truyền về giá trị lịch sử, pháp lý, chiến lược của biển, đảo Việt Nam. Tích cực tham gia các phong trào ý nghĩa hướng về các chiến sĩ và đồng bào nơi đầu sóng ngọn gió.
Giảm thiểu rác thải nhựa: Hạn chế tối đa sử dụng túi nilon, chai nhựa hay hộp xốp dùng một lần. Hãy thay thế bằng các vật dụng có thể tái sử dụng.
Nói không với xả rác bừa bãi: Đặc biệt là khi đi du lịch biển, hãy luôn thu gom rác thải của mình và để đúng nơi quy định.
Lan tỏa thông điệp xanh: Tích cực chia sẻ thông tin, tham gia các hoạt động sáng tạo nghệ thuật hoặc viết bài để truyền cảm hứng về tình yêu thiên nhiên đến cộng đồng xung quanh.
Tiêu dùng và đánh bắt bền vững: Ủng hộ các sản phẩm thủy hải sản được khai thác hợp pháp, thân thiện với môi trường; kiên quyết bài trừ các hình thức đánh bắt mang tính tận diệt (dùng xung điện, chất độc, lưới mắt nhỏ).
Bảo vệ đại dương chính là bảo vệ tương lai của chính chúng ta. Hãy cùng nhau lan tỏa thông điệp xanh, thay đổi thói quen dùng đồ nhựa và tích cực tham gia giữ gìn vệ sinh môi trường từ những hành động nhỏ nhất hằng ngày.